Ստեղծագործություններ

Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգությունը բացառիկ կարևոր տեղ է գրավում հայ բազմադարյան գրականության և ողջ հոգևոր մշակույթի պատմության մեջ: Ինչպես իր գեղարվեստական երկերով, այնպես էլ գրական- քննադատական և հրապարակախոսական գործունեությամբ Թումանյանը XIX դարի վերջի և XX դարի առաջին տասնամյակների հայ գրականության և ամբողջ հասարակական կյանքի խոշորագույն, կենտրոնաձիգ դեմքերից է, որի շուրջն էին համախմբվում հայրենի մշակույթի բոլոր առողջ և առաջադեմ ուժերը:
Նրա ստեղծագործություններն ունեն ոչ միայն համազգային, այլև համամարդկային բովանդակություն, գեղարվեստական վիթխարի ընդհանրացումներ: Թումանյանի թողած գրական ժառանգությունը դարձավ իր հայրենիքի անցյալի ու ներկայի, նրա հոգևոր ուժերի և գեղարվեստական ավանդույթների լավագույն, ամենախոր մարմնավորումը:
Գրականագիտական միտքը, սկսած գրողի կենդանության շրջանից, մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել և վերլուծել Թումանյանի ստեղծագործությունները տարբեր դիտանկյուններից:
Ուսումնասիրության այդ հարուստ շտեմարանը մինչ օրս էլ մնում է դեռ չնվաճված:

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔԻ ՇՐՋԱՆՆԵՐԸ

«ՇԱՏԵՐԻ ՆՄԱՆ ՆԱ ԷԼ ԽԵՂԴՎԵՑԱՎ...»

Դիտում : 3282

Ըստ Տ. Փիրումյանի հուշերի` Թումանյանն այս ոտանավորը գրել է «Լոռու շրջանում բուն դրած Չոփուռի տղերանց և այլ ավազակների մասին խիստ դատողություններ լսելուց հետո»: * * * Շա Ավելին

ԽՈՐՀՐԴԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Դիտում : 3400

«Հիշատակ պ. Հ. Մալխասյանին, 29-ին հունվարի, 1891 թ., Թիֆլիս»: Ավելին

ՄԱՐԳԱՐԵ

Դիտում : 3595

Գրված է Գր. Արծրունու հրապարակախոսական գործունեության քսանհինգամյակի կապակցությամբ: Այս մասին բանաստեղծի ժամանակակից Տիգրան Փիրումյանը գրում է. «... Նույն Արծրունուն էր վերաբերում նաև «Մարգարեն», բայց Թումանյանը կամեցավ այդտեղ իդեալական կերպարանք տալ` աչքի առաջ ունենալով նաև Քրիստոսին»: Ջրբաշյանը գրում է. «Եթե Պուշկին Ավելին

A la՛ Նադսոն ՊՈԵՏԻՆ

Դիտում : 3483

Ռուս բանաստեղծ Ս. Յա. Նադսոնի (1862-1887) պոեզիան արտահայտել է նարոդնիկության ճգնաժամի շրջանի առաջադեմ երիտասարդության տրամադրությունները: 1885 թ. հրատարակված «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն որոշակի ազդեցություն է գործել ժամանակի երիտասարդ, այդ թվում նաև հայ բանաստեղծների վրա: Թումանյանի այս ոտանավորը ևս, ինչպես երևում է նաև վերնագրից, կրում է այդ ազդեցությունը: A la՛ նշանակում է՝ հետևո Ավելին

«ՓԱՅԼՈՒՆ ԱՍՏՂԻԿ ԵՐԿՆԱԴԻՏԱԿ …»

Դիտում : 3608

* * * Փայլուն աստղիկ երկնադիտակ, Ավելին

ԳԻՇԵՐԱՅԻՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՍՏՂԻ ԴԻՄԱՑ

Դիտում : 3288

Տ. Փիրումյանը հիշում է. «Մի քանի հոգու հետ պատշգամբում նստած` դիտում է երկինքը ու տեղնուտեղը ստեղծագործում և ներկա եղողներին թելադրում»: Ավելին

ՉԱՐԱՄԻՏՆԵՐԻՆ

Դիտում : 3717

Ըստ Տ. Փիրումյանի հուշերի` Թումանյանն այս բանաստեղծության գաղափարը հղացել է «Թիֆլիսի Մթածմինդա սարից դիտելով քաղաքը»: Ավելին

ԴԱՐՁՅԱԼ ՆՐԱՆՑ

Դիտում : 3372

Բանաստեղծության ստեղծման տարեթիվը ստույգ հայտնի չէ, հավանաբար գրվել է 1887-1892 թթ.-ին: Հիշեցնում է «Չարամիտներին», «Միամիտներին», «Երանություն էր խոստացել հույսս ինձ», «Մարգարե», «Ազդ» բանաստեղծությունները, որոնք գրված են բանաստեղծի` Կոնսիստորիայում ծառ Ավելին

ՄԻԱՄԻՏՆԵՐԻՆ

Դիտում : 3441

Ըստ Տ. Փիրումյանի հուշերի` ոտանավորը «կոնսիստորիա եկած անմեղ գյուղացիների» մասին է, որոնց տեղի ծառայողները «կողոպտում են ահագին կաշառք վերցնելով»: Ավելին