Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգությունը բացառիկ կարևոր տեղ է գրավում հայ բազմադարյան գրականության և ողջ հոգևոր մշակույթի պատմության մեջ: Ինչպես իր գեղարվեստական երկերով, այնպես էլ գրական- քննադատական և հրապարակախոսական գործունեությամբ Թումանյանը XIX դարի վերջի և XX դարի առաջին տասնամյակների հայ գրականության և ամբողջ հասարակական կյանքի խոշորագույն, կենտրոնաձիգ դեմքերից է, որի շուրջն էին համախմբվում հայրենի մշակույթի բոլոր առողջ և առաջադեմ ուժերը: Նրա ստեղծագործություններն ունեն ոչ միայն համազգային, այլև համամարդկային բովանդակություն, գեղարվեստական վիթխարի ընդհանրացումներ: Թումանյանի թողած գրական ժառանգությունը դարձավ իր հայրենիքի անցյալի ու ներկայի, նրա հոգևոր ուժերի և գեղարվեստական ավանդույթների լավագույն, ամենախոր մարմնավորումը: Գրականագիտական միտքը, սկսած գրողի կենդանության շրջանից, մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել և վերլուծել Թումանյանի ստեղծագործությունները տարբեր դիտանկյուններից: Ուսումնասիրության այդ հարուստ շտեմարանը մինչ օրս էլ մնում է դեռ չնվաճված:
Աշխեն Թումանյանի ձեռքով արտագրված մեկ օրինակը վերնագրված է` «Ն. Վ. Բ.-ին»:
Տիկ. Բյուլմերինգի և քառյակի ստեղծման մասին Սոֆյա Դանիել-Բեկն իր հուշերում գրում է. «Թումանյանի հիվանդության սկիզբն էր, երբ պատերազմը վերջացավ. սահմանները բացվեցին. արտասահման պետք է մեկներ մեր ընդհանուր ծանոթներից մեկը, տիկին Բյուլմերինգ-Ակիմյանը, կրթական մեծ պաշարով մի անձնավորություն: Տիկինը թեև հայե Ավելին